Cifras e fatgs
L’ulteriur svilup dal provediment da la sanadad en il chantun Grischun sa basa sin in’analisa fundada da las cundiziuns da basa demograficas, epidemiologicas e finanzialas. Il svilup da la populaziun, la structura da vegliadetgna, il svilup dals custs ed il consum da prestaziuns èn la basa objectiva per decisiuns strategicas.
Las suandantas cifras-clav mettan en evidenza ils svilups regiunals fitg differents en il chantun e mussan nua ch’i dat basegns d’adattaziun structurala. Ellas mussan oravant tut:
- il spustament demografic ad ina populaziun pli veglia,
- il svilup da la populaziun divergent tenor regiuns,
- la stagiunalitad da la furniziun da prestaziuns,
- e la chargia finanziala dal maun public.
Las cifras suttastritgan la necessitad d’ina planisaziun dal provediment graduada, integrada e differenziada tenor regiuns.
L’augment da la populaziun
La populaziun dal chantun Grischun è creschida da maniera moderada ils davos diesch onns (+5.2%). Quest augment sa distribuescha dentant da maniera fitg differenta sin las singulas regiuns da provediment da la sanadad. Entant che la Val dal Rain da Cuira ha gì in augment considerabel cun +9.2% (blau stgir), han regiuns periferas sco la Val Müstair gì ina reducziun da la populaziun (-6.7%). In augment spezialmain grond han la Val dal Rain da Cuira, la part sut da la Surselva, Viamala e la regiun Moesa. Il svilup da las purschidas da sanadad sto perquai vegnir differenzià pli ferm regiunalmain tenor la dinamica da la populaziun.
Las prognosas demograficas fin 2025 pro regiun da provediment da la sanadad
Il scenari da referenza da las prognosas per la populaziun da l’Uffizi federal da statistica (UST), per incumbensa da l’Uffizi per il svilup dal territori da Wüest e Partner, elavurà sin nivel da las vischnancas, sa basa sin il fatg ch’ils trends demografics (pertutgant fritgaivladad, mortalitad e migraziun) dals davos diesch onns cuntinueschan era en avegnir.
En la Val dal Rain da Cuira resulta pia probablamain in augment da la populaziun da circa dudesch pertschient sur ils proxims 30 onns. En la Val Müstair sa reducescha la populaziun per ca. 30 pertschient tenor in scenari mesaun. Las regiuns da provediment da la sanadad che han gia ussa ina pitschna poulaziun residenta vegnan ad avair en la tendenza in’ulteriura diminuziun da la populaziun sur ils proxims onns (Surses, Bregaglia, Val Müstair).
Funtauna: Uffizi per il svilup dal territori GR
Cumpart da las persunas en la vegliadetgna da 65 onns u dapli
La structura da vegliadetgna sa distingua considerablamain tranter las regiuns. En la Val Müstair ha gia oz 35% da la populaziun 65 onns u dapli. Spezialmain auta è la cumpart da persunas pli attempadas en pliras vals lateralas (t.a. Calanca, Lumnezia, Tujetsch, Surses, Bregaglia). Al medem mument constateschan ins là dapi plirs onns ina diminuziun da las naschientschas. La vegliadetgna creschenta da la populaziun ha consequenzas directas per il basegn da tgira, per la frequenza da malsognas cronicas e per la necessitad da models da provediment correspundents.
UST Statistica da la populaziun e da las chasadas - STATPOP
Midadas dal dumber da naschientschas 2014 fin 2024
Il dumber da naschientschas en il chantun Grischun è sa diminuì cleramain ils davos tschuncanta onns (da 2 268 l’onn 1974 a 1 504 l’onn 2024, q.v.d. -33.7 pertschient. Ils davos diesch onns munta la diminuziun -16.6 pertschient). Il dumber dals parts en ils ospitals grischuns è dentant pli aut che las pagliolancas cun domicil en il chantun, perquai che passa 300 dunnas da regiuns cunfinantas (regiun da Sargans, principadi da Liechtenstein) partureschan mintg’onn en il Grischun. Il svilup influenzescha considerablamain la concepziun structurala da l’assistenza al part en il chantun.
UST Statistica dal moviment da populaziun natiral BEVNAT
Custs dal provediment da sanadad GR – per l’onn 2024
Il 2024 han ils custs da sanadad en il chantun Grischun importà en media passa 6 000 francs per abitanta ed abitant. Radund la mesadad dals custs vegn finanziada da l’Assicuranza per la tgira da malsauns. Passa in quart porta il chantun, il rest va a custs da la participaziun als custs da las persunas segiradas, da las vischnancas e da la Confederaziun. La finanziaziun dal provediment da sanadad è uschia in’incumbensa communabla da persunas segiradas, da las vischnancas, dal chantun e da la Confederaziun.
Legenda
L’import «participaziun als custs» correspunda a l’atgna participaziun da las persunas segiradas en l’assicuranza per la tgira da malsauns obligatorica (franschisa e quota persunala) e cumpiglia mo ils custs dals quints che las persunas segiradas han pajà effectivamain. Ils custs che la cassa da malsauns surpiglia n’èn betg cuntegnids en quest import..
Custs da la ‘Assicuranza per la tgira da malsauns obligatorica (custs ATMO) èn quels custs da l’assicuranza da basa che cassas da malsauns pajan tenor l’Ordinaziun davart las prestaziuns da l'assicuranza per la tgira da malsauns (KLV): prestaziuns medicinalas ambulantas; cumpart da 45% per prestaziuns staziunaras; medicaments; cumpart SRP per prestaziuns da spitex e da chasas da tgira; prestaziuns da labor; meds ed utensils ed ulteriuras chaussas. Da la summa dals custs SRP vegnan dentant tratgas giu las contribuziuns concedidas da la reducziun individuala da las premias (RIP), cun quai che quellas vegnan purtadas da la Confederaziun e dal chantun.
Custs da las vischnancas: 45 miu. contribuziuns a la finanziaziun restanta da las chasas d’attempads e da tgira (cumpart da 75%; ils ulteriurs 25% vegnan purtads dal chantun);
26 miu. contribuziuns sin basa dad incumbensas da prestaziun, per egualisar purschidas che na cuvran betg ils custs;
22 miu. contribuziuns als custs per tractaments staziunars (cumpart da 10%, ils ulteriurs 90% vegnan purtads dal chantun):
12 miu. contribuziuns a finanziaziun da custs restants da las prestaziuns da spitex (cumpart da 45%, ils ulteriurs 55% vegnan purtads dal chantun);
4 miu. contribuziuns a prestaziuns d’utilitad publica (PUP) ed al salvament.
Custs dal chantun: 198 miu. custs per tractaments staziunars;
59 miu. contribuziuns dal chantun per la reducziun individuala da las premias;
26 miu. contribuziuns per PUP; 15 miu. finanziaziun da custs restants da las chasas d’attempads e da tgira;
15 miu. finanziaziun da custs restants da prestaziuns da spitex;
13 miu. contribuziuns per il salvament;
6 miu. contribuziuns per instrucziun e perscrutaziun, sco era
4 miu. ulteriuras contribuziuns.
Custs da la Confederaziun: 76 miu. contribuziuns federalas per la reducziun individuala da las premias.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Svilup da las contribuziuns dal chantun als ospitals en il chantun ed a quels extrachantunals
Questa tabella mussa co che las contribuziuns dal chantun ad ospitals en il chantun ed ordaifer il chantun èn creschids cuntinuadamain ils davos dudesch onns. Las contribuziuns per prestaziuns medicinalas tenor ATO (assicuranza per la tgira da malsaun obligatorica) èn creschidas sur ils davos dudesch onns en media per bun dus pertschient ad onn sin 207 miu. il 2025. Las contribuziuns per prestaziuns d’utilitad publica èn creschidas sur ils davos dudesch onns en media per stgars trais pertschient ad onn, sin 32 miu. il 2025. Las contribuziuns per il salvament èn creschidas sur ils davos dudesch onns en media per bundant indesch pertschient ad onn, sin 13.3 miu. il 2025. Las contribuziuns per l’instrucziun e la perscrutaziun universitara èn creschidas sur ils davos dudesch onns en media per stgars 6 pertschient ad onn, sin 10.6 miu. il 2025. Spezialmain ferm crescha il basegn da finanziaziun en il sectur da salvament.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Tractament staziunar tenor ospital
La grafica mussa ils letgs occupads al di en ils singuls ospitals. L’Ospital chantunal dal Grischun tracta sulet tants cas staziunars sco tut ils ospitals regiunals ensemen (>52% dals cas). Quai metta en evidenza la rolla centrala da l’ospital da center ed era las sfidas structuralas da la chargia stagiunala.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Tractament staziunar tenor prestaziun
Questa grafica mussa co ch’il dumber dad intervenziuns chirurgicas ha sias culminaziuns cleras oravant tut durant ils mais d’enviern. Quest svilup stat en relaziun directa cun activitads turisticas ed accumulaziuns d’accidents stagiunalas.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Tractaments staziunars tenor la derivanza da pazient(a)s
Tranter Nadal e la fin da mars crescha la part da pazientas e pazients d’ordaifer il chantun e da l’exteriur da maniera marcanta. Il provediment da sanadad dal Grischun n’ademplescha pia betg mo ina funcziun da provediment regiunala, mabain era ina surregiunala.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Contribuziuns dal chantun ad ospitals grischuns dal 2024
Ils custs netto dal chantun che resultan per prestaziuns staziunaras a favur da persunas cun domicil en il chantun Grischun, rendan evidenta la considerabla responsabladad finanziala dal chantun tar il provediment d’ospitals. Questas contribuziuns vegnan pajadas independentamain da contribuziuns da vischnancas u da prestaziun d’util public.
Funtauna: Uffizi da sanadad
Acziuns al mais da tut ils servetschs da salvament (basas d’ambulanza incl. cifras distinctivas 2024)
Era tar acziuns dals servetschs da salvament è la stagiunalitad bain visibla. En mais cun turissem intensiv crescha la frequenza d’acziuns da maniera significanta, quai che pretenda prestaziuns da basa fixas persunalas ed organisatoricas pli grondas.
Funtauna: Uffizi da sanadad